Η Ολομέλεια της Βουλής υπερψήφισε το νομοσχέδιο του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης που προβλέπει την ίδρυση του Ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης Pharos, καθώς και τη συνεποπτεία της ΗΔΥΚΑ από τα υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Υγείας.
Το Pharos εντάσσεται στον εθνικό στρατηγικό σχεδιασμό για την τεχνητή νοημοσύνη και λειτουργεί συμπληρωματικά με την Ειδική Γραμματεία ΤΝ και Διακυβέρνησης Δεδομένων, φιλοδοξώντας να αποτελέσει τον κεντρικό πυλώνα ανάπτυξης υποδομών AI στη χώρα.
Παπαστεργίου: «Βάσεις για τη νέα εποχή της Ελλάδας στην ΤΝ»
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου χαρακτήρισε το Pharos πρωτοβουλία που ανταποκρίνεται σε πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας, τονίζοντας ότι δημιουργεί τις εθνικές υποδομές πάνω στις οποίες μπορούν να καινοτομήσουν επιχειρήσεις, ερευνητές και νέοι επιστήμονες, με ευρωπαϊκούς κανόνες και διαφάνεια.
Υψηλή χρήση AI από τους πολίτες – το «κενό» στις επιχειρήσεις
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα κατατάσσεται 8η στην Ευρωπαϊκή Ένωση στη χρήση generative AI από πολίτες ηλικίας 16-74 ετών, με ποσοστό 44,1%. Το Δημόσιο εμφανίζει επίσης υψηλά επίπεδα ενσωμάτωσης τεχνητής νοημοσύνης.
Το βασικό έλλειμμα, όπως επισημάνθηκε, εντοπίζεται στις επιχειρήσεις, τις οποίες το νέο θεσμικό πλαίσιο επιχειρεί να ενισχύσει με κίνητρα για ταχύτερη υιοθέτηση AI λύσεων.
Υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» και δεύτερη υποδομή στην Κοζάνη
Καρδιά του Pharos θα είναι ο εθνικός υπερυπολογιστής Δαίδαλος, που εγκαθίσταται στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τον Μάρτιο του 2026. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα αποτελεί μία από τις ισχυρότερες υποδομές υπερυπολογιστικής ισχύος σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Παράλληλα, δρομολογείται η δημιουργία δεύτερου υπερυπολογιστή στην Κοζάνη, με συμπληρωματικό ρόλο, ενισχύοντας τη γεωγραφική διασπορά και την ανθεκτικότητα των υποδομών.
Ισχυρή ερευνητική συμμαχία
Στο Pharos συμμετέχουν κορυφαίοι ερευνητικοί και ακαδημαϊκοί φορείς, όπως το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών Δημόκριτος, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά, ενώ διασυνδέονται και άλλοι οργανισμοί, όπως το ΕΚΕΤΑ, το ΑΠΘ, το ΕΚΠΑ και το Πανεπιστήμιο Πατρών.
Δεδομένα με ασφάλεια και ευρωπαϊκούς κανόνες
Η αξιοποίηση δεδομένων θα γίνεται με αυστηρή συμμόρφωση στο GDPR, τον AI Act και τον Data Governance Act, αποκλειστικά με ανωνυμοποιημένα ή ψευδωνυμοποιημένα στοιχεία, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία των πολιτών και η εμπιστοσύνη στο σύστημα.
Χρηματοδότηση και ιδιοκτησία
Η χρηματοδότηση των υποδομών καλύπτεται κατά 65% από το Ταμείο Ανάκαμψης και κατά 35% από την EuroHPC. Για τα πρώτα τρία χρόνια λειτουργίας, το κόστος μοιράζεται ισόποσα μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της EuroHPC. Οι υπερυπολογιστές ανήκουν στο Δημόσιο, με φορέα υλοποίησης και λειτουργίας την ΕΔΥΤΕ.
Οι τρεις πυλώνες του Pharos
Το έργο οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες:
-
Πολιτική προστασία και περιβάλλον, με αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων.
-
Υγεία, για έρευνα, καινοτομία και ανάπτυξη νέων προϊόντων.
-
Ελληνική γλώσσα και πολιτισμός, με στόχο τη δημιουργία γλωσσικών μοντέλων προσαρμοσμένων στην ελληνική πραγματικότητα.
Συνεποπτεία ΗΔΥΚΑ και ψηφιακές περιφέρειες
Για την ΗΔΥΚΑ, η συνεποπτεία με το υπουργείο Υγείας επιδιώκει να συνδυάσει τεχνική τεχνογνωσία και πολιτική κατεύθυνση, την ώρα που η εταιρεία υλοποιεί έργα άνω των 200 εκατ. ευρώ στον τομέα της ηλεκτρονικής υγείας.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης το έργο e-perifereies, που προβλέπει 270 κοινές ψηφιακές υπηρεσίες μέσω gov.gr, με στόχο την άρση των ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών.
Κλείνοντας, ο Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι το Pharos δεν είναι απλώς ένα τεχνολογικό έργο, αλλά μια εθνική υποδομή που φιλοδοξεί να φέρει την Ελλάδα στον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη.
