Στο μετρό συναντά κανείς καθημερινά κάθε λογής ανθρώπους. Άλλοι βιαστικοί, άλλοι αφηρημένοι, άλλοι βυθισμένοι στο κινητό τους. Τι θα συνέβαινε όμως αν, ανάμεσα στους συνηθισμένους επιβάτες, εμφανιζόταν ξαφνικά ο… Batman;
Μια πρωτότυπη επιστημονική έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο μετρό του Μιλάνου δείχνει ότι η απρόσμενη παρουσία ενός άνδρα ντυμένου ως υπερήρωας μπορεί να αυξήσει θεαματικά την ευγένεια και την προθυμία βοήθειας των ανθρώπων.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό npj Mental Health Research και κατέληξε σε ένα εντυπωσιακό συμπέρασμα: η παρουσία του «Batman» σχεδόν διπλασίασε την πιθανότητα οι επιβάτες να παραχωρήσουν τη θέση τους σε μια γυναίκα που φαινόταν έγκυος.
Πώς στήθηκε το πείραμα
Οι ερευνητές από το Università Cattolica del Sacro Cuore, με επικεφαλής τον καθηγητή κλινικής ψυχολογίας Francesco Pagnini, παρακολούθησαν τη συμπεριφορά 138 επιβατών σε δύο διαφορετικά σενάρια.
-
Στο πρώτο, μια γυναίκα με προσομοιωμένη εγκυμοσύνη έμπαινε σε γεμάτο βαγόνι και οι επιστήμονες κατέγραφαν αν κάποιος σηκωνόταν να της προσφέρει τη θέση του.
-
Στο δεύτερο, η ίδια γυναίκα έμπαινε στο βαγόνι την ίδια στιγμή με έναν άντρα μεταμφιεσμένο σε Batman, ο οποίος επιβιβαζόταν από διαφορετική πόρτα.
Τα δύο σενάρια πραγματοποιούνταν ταυτόχρονα σε διαφορετικά βαγόνια, ώστε οι συνθήκες να είναι όσο το δυνατόν πιο συγκρίσιμες.
Τα αποτελέσματα που εξέπληξαν τους ερευνητές
Χωρίς την παρουσία του Batman, μόνο περίπου ένας στους τρεις επιβάτες παραχωρούσε τη θέση του. Όταν όμως ο υπερήρωας βρισκόταν στο ίδιο βαγόνι, το ποσοστό εκτοξευόταν σε σχεδόν δύο στους τρεις.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το εξής: σχεδόν οι μισοί από όσους βοήθησαν δήλωσαν αργότερα ότι δεν είχαν συνειδητοποιήσει καν την παρουσία του Batman. Αυτό δείχνει ότι το ερέθισμα λειτούργησε πιθανότατα σε υποσυνείδητο επίπεδο.
Το φαινόμενο «σπάω τη ρουτίνα»
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η ξαφνική εμφάνιση ενός απρόσμενου στοιχείου – όπως ένας άνθρωπος ντυμένος υπερήρωας – διακόπτει τον «αυτόματο πιλότο» της καθημερινότητας. Οι άνθρωποι γίνονται πιο παρόντες, πιο προσεκτικοί στο περιβάλλον τους και πιο δεκτικοί στα κοινωνικά σήματα γύρω τους.
Το φαινόμενο αυτό θυμίζει τα οφέλη της ενσυνειδητότητας (mindfulness), αλλά χωρίς να απαιτείται καμία συνειδητή προσπάθεια από τους συμμετέχοντες.
Μπορεί να αξιοποιηθεί στην καθημερινή ζωή;
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ευρήματα έχουν πρακτική αξία. Δημόσιες καλλιτεχνικές παρεμβάσεις, κοινωνικές καμπάνιες ή απρόσμενα ερεθίσματα στον αστικό χώρο θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον αλτρουισμό και τη συνεργασία στην καθημερινότητα.
Με απλά λόγια, ίσως δεν χρειάζεται όλοι να γίνουμε υπερήρωες. Αρκεί καμιά φορά ένας Batman στο μετρό για να θυμίσει στους ανθρώπους ότι λίγη ευγένεια μπορεί να αλλάξει τη διάθεση ολόκληρου του βαγονιού.
