Σοβαρές αντιφάσεις στη στάση του Ισραήλ απέναντι στο Ιράν αποκαλύπτει τηλεγράφημα του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ που, σύμφωνα με την Washington Post, περιήλθε στην κατοχή της εφημερίδας. Όπως προκύπτει από το έγγραφο, ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι φέρονται να προειδοποίησαν Αμερικανούς διπλωμάτες ότι ενδεχόμενη μαζική επιστροφή Ιρανών πολιτών στους δρόμους θα μπορούσε να οδηγήσει σε «σφαγή» από το ίδιο το καθεστώς, την ώρα που το Ισραήλ συνεχίζει δημόσια να ενθαρρύνει λαϊκή εξέγερση.
Το τηλεγράφημα, το οποίο διακινήθηκε από την αμερικανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ την Παρασκευή, συνοψίζει επαφές Αμερικανών αξιωματούχων με στελέχη του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, του υπουργείου Άμυνας και του υπουργείου Εξωτερικών. Σύμφωνα με το περιεχόμενό του, η ισραηλινή πλευρά εκτιμά ότι το ιρανικό καθεστώς «δεν καταρρέει», παραμένει αποφασισμένο να «πολεμήσει μέχρι τέλους» και εξακολουθεί να διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο της κατάστασης, παρά τα σφοδρά πλήγματα που έχει δεχθεί.
Ο φόβος νέας αιματοχυσίας
Κεντρικό σημείο του τηλεγραφήματος είναι η εκτίμηση ότι, αν ξεσπάσουν ξανά μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν, οι δυνάμεις ασφαλείας και ιδιαίτερα οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης θα κινηθούν με ακραία βία. Η προειδοποίηση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς έρχεται μετά τις αιματηρές καταστολές των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων νωρίτερα φέτος, κατά τις οποίες το καθεστώς φέρεται να σκότωσε χιλιάδες πολίτες.
Παρά την εκτίμηση αυτή, Ισραηλινοί αξιωματούχοι εμφανίζονται να ελπίζουν ότι μια λαϊκή εξέγερση θα μπορούσε τελικά να ξεσπάσει και φέρονται να κάλεσαν τις ΗΠΑ να είναι έτοιμες να στηρίξουν διαδηλωτές σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Η αντίφαση ανάμεσα στη δημόσια ρητορική και στις ιδιωτικές προειδοποιήσεις προκαλεί ήδη αντιδράσεις.
Κριτική από αναλυτές
Η ειδική για το Ιράν στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, Νάργκες Μπατζόγκλι, δήλωσε ότι πολλοί Ιρανοί πιθανόν να εκλάβουν αυτά τα μηνύματα ως βαθιά κυνικά. Όπως σημείωσε, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι πως οι ζωές των Ιρανών αντιμετωπίζονται ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης και όχι ως παράγοντας που χρήζει ουσιαστικής προστασίας.
Ανάλογη προειδοποίηση διατύπωσε και η αντιπρόεδρος του Brookings Institution, Σουζάν Μαλόνεϊ, η οποία υπογράμμισε ότι οι άοπλοι διαδηλωτές στο Ιράν είναι εξαιρετικά ευάλωτοι και ότι οποιαδήποτε εξωτερική στρατηγική που τους χρησιμοποιεί ως μοχλό κλιμάκωσης εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους.
Το Ισραήλ και η στρατηγική αποσταθεροποίησης
Την ίδια ώρα, το Ισραήλ επιμένει ότι η στρατιωτική του εκστρατεία αποσκοπεί στην εξουδετέρωση των δυνατοτήτων του ιρανικού καθεστώτος. Σε δημόσιες τοποθετήσεις του, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει υποστηρίξει ότι οι ισραηλινές επιθέσεις δημιουργούν τις συνθήκες ώστε ο «γενναίος ιρανικός λαός» να αποτινάξει το καθεστώς.
Άλλοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι, ωστόσο, εμφανίζονται πιο ρεαλιστές ή και ωμοί στις εκτιμήσεις τους, σημειώνοντας ότι η στρατιωτική αποδυνάμωση της Τεχεράνης αποτελεί από μόνη της όφελος για το Ισραήλ, ανεξάρτητα από το αν θα προκύψει εσωτερική ανατροπή.
Σύμφωνα με το τηλεγράφημα, το Ισραήλ φαίνεται επίσης να είχε υποτιμήσει την ανθεκτικότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Παρά τις βαριές επιθέσεις σε πυρηνικές υποδομές, βαλλιστικούς πυραύλους, αστυνομικά τμήματα και θέσεις των Μπασίτζ, η Τεχεράνη εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να εκτοξεύει πυραύλους και drones, διατηρώντας ενεργή στρατιωτική απειλή.
Αλλαγή τόνου από την Ουάσιγκτον
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μετατόπιση της στάσης της κυβέρνησης Τραμπ. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αρχικά καλέσει τους Ιρανούς να «πάρουν τον έλεγχο της κυβέρνησής τους», στη συνέχεια αναγνώρισε δημόσια ότι οι διαδηλωτές θα κινδύνευαν άμεσα από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται πλέον να μην επιδιώκουν ανοιχτά την ανατροπή του ιρανικού θεοκρατικού και στρατιωτικού κατεστημένου, αναγνωρίζοντας εμμέσως ότι το καθεστώς παραμένει βαθιά εδραιωμένο και πολύ πιο ανθεκτικό απ’ όσο είχαν προβλέψει οι αρχικοί σχεδιασμοί.
Κλιμάκωση χωρίς ορατό τέλος
Ο πόλεμος εισέρχεται πλέον στην τρίτη εβδομάδα του, χωρίς να διαφαίνεται εύκολη διέξοδος. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν έχει εντείνει τους φόβους για ευρύτερη ενεργειακή και οικονομική κρίση, ενώ κορυφαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ έχουν ήδη απορρίψει αιτήματα για περαιτέρω στρατιωτική συνδρομή στην περιοχή.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η προοπτική εσωτερικής εξέγερσης στο Ιράν φαίνεται να αντιμετωπίζεται ταυτόχρονα ως στρατηγική ευκαιρία και ως πιθανή ανθρωπιστική τραγωδία. Και αυτό ακριβώς είναι που καθιστά το περιεχόμενο του διαρρεύσαντος τηλεγραφήματος τόσο πολιτικά εκρηκτικό.
