Το ειδησεογραφικό πρακτορείο Axios εστιάζει στη φαινομενικά σκληρή αντιπαράθεση ανάμεσα στον πάπα Λέοντα ΙΔ΄ και τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, με φόντο τις εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η αυξανόμενη ένταση μεταξύ των δύο πλευρών συνδέεται και με έναν παράγοντα που μοιάζει απλός, αλλά αποδεικνύεται καθοριστικός: ο Ποντίφικας δεν χρειάζεται μεταφραστή.
Η άριστη γνώση της αγγλικής γλώσσας από τον Λέοντα ΙΔ΄ αφαιρεί ένα από τα βασικά «μαξιλάρια» που επί χρόνια αξιοποιούσε το Βατικανό, δηλαδή την ασάφεια της μετάφρασης. Στο παρελθόν, αυτή η διαδικασία λειτουργούσε συχνά ως φίλτρο που μπορούσε να μετριάσει ή να αναδιατυπώσει αιχμηρές παπικές τοποθετήσεις για την αμερικανική πολιτική. Πλέον, χωρίς αυτό το ενδιάμεσο στάδιο, οι δηλώσεις του Πάπα φτάνουν άμεσα τόσο στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης όσο και στους καθολικούς των Ηνωμένων Πολιτειών, ενισχύοντας τον πολιτικό τους αντίκτυπο.
Το Axios σημειώνει ότι οι παρεμβάσεις του ενσωματώνονται πλέον εύκολα σε τηλεοπτικά αποσπάσματα, αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προεκλογικά μηνύματα, επιταχύνοντας την πολιτική τους επιρροή με τρόπο που θυμίζει τον ίδιο τον Τραμπ. Στο ίδιο πλαίσιο, το πρακτορείο παρουσιάζει τον διάδοχο του πάπα Φραγκίσκου ως έναν πιο άμεσο και περισσότερο πολιτικό Ποντίφικα.
Ο Λέων ΙΔ΄ έχει ήδη αναδειχθεί σε έντονα παρεμβατική φωνή, τόσο σε διεθνή ζητήματα όσο και σε εσωτερικά θέματα των ΗΠΑ, από την ένταση με το Ιράν μέχρι τη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ. Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει κρύψει την ενόχλησή του, χαρακτηρίζοντας τον Πάπα «πολύ φιλελεύθερο», «αδύναμο στη διαχείριση του εγκλήματος» και «κακό στην εξωτερική πολιτική». Είναι ενδεικτικό ότι ο Τραμπ έχει δηλώσει: «Δεν διαφωνώ ότι ο Πάπας μπορεί να λέει ό,τι θέλει, αλλά μπορώ κι εγώ να διαφωνώ».
Σε σύγκριση με τους προκατόχους του, ο Λέων ΙΔ΄ φαίνεται να αλλάζει αισθητά τον τρόπο με τον οποίο εκπέμπεται το παπικό μήνυμα. Πάπες όπως ο Φραγκίσκος, ο Ιωάννης Παύλος Β΄ και ο Βενέδικτος ΙΣΤ΄ βασίζονταν συχνά σε μεταφράσεις, γεγονός που έδινε στο Βατικανό μεγαλύτερη δυνατότητα να προσαρμόζει τον τόνο των δηλώσεων όταν προκαλούνταν αντιδράσεις. Αντίθετα, ο σημερινός Ποντίφικας χρησιμοποιεί αγγλικά που δεν είναι μόνο άψογα, αλλά και πολιτισμικά ευθυγραμμισμένα με τον αμερικανικό δημόσιο λόγο. Έτσι, περιορίζεται σημαντικά η δυνατότητα διπλής ανάγνωσης ή διπλωματικής ασάφειας.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με το Axios, ίσως σηματοδοτεί μια ευρύτερη στροφή: λιγότερη προσεκτική διατύπωση, περισσότερη σαφήνεια και ενδεχομένως μεγαλύτερη διάθεση άμεσης εμπλοκής στον αμερικανικό δημόσιο διάλογο.
Υπενθυμίζεται ότι ο Λέων ΙΔ΄, κατά κόσμον Ρόμπερτ Πρέβοστ, μεγάλωσε στο Σικάγο, σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον εργατικής τάξης. Οι οικογενειακές του ρίζες συνδέονται με κρεολικές κοινότητες της Νέας Ορλεάνης, ενώ επί δεκαετίες έζησε στο Περού, όπου υπηρέτησε ως ιεραπόστολος και επίσκοπος. Αυτή η διαδρομή, σύμφωνα με τον θεολόγο Βίνσεντ Μίλερ, του προσφέρει όχι μόνο γλωσσική άνεση, αλλά και βαθιά κατανόηση της αμερικανικής κοινωνίας και του τρόπου με τον οποίο διαπλέκονται στις ΗΠΑ η θρησκεία και η πολιτική.
Όπως σημειώνει ο ίδιος, δεν πρόκειται απλώς για την ικανότητα του Πάπα να κατανοεί χωρίς μετάφραση όσα λένε οι Αμερικανοί πολιτικοί, αλλά για τη δυνατότητά του να αντιλαμβάνεται σε βάθος τον τρόπο με τον οποίο η θρησκεία και η πολιτική αλληλεπιδρούν στον αμερικανικό δημόσιο βίο.
Υπάρχουν, βέβαια, και φωνές που θεωρούν ότι η σημασία της γλώσσας ενδέχεται να υπερτονίζεται. Ο Άλεν Σάντσες, από τη Διάσκεψη Καθολικών Επισκόπων του Νέου Μεξικού, υποστηρίζει ότι και οι προηγούμενοι Πάπες έλεγαν ακριβώς αυτό που επιθυμούσαν. Κατά την άποψή του, το ιδιαίτερο «δώρο» του Λέοντα είναι η ακρίβεια, υπογραμμίζοντας ότι ο ίδιος καθοδηγείται από το Ευαγγέλιο και όχι από κάποια νέα επικοινωνιακή στρατηγική.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι περίπου το 20% των Αμερικανών δηλώνουν καθολικοί, με πολλούς από αυτούς να κατοικούν σε κρίσιμες εκλογικές πολιτείες. Οι παπικές τοποθετήσεις επηρεάζουν εδώ και χρόνια τον δημόσιο διάλογο στις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο σπάνια είχαν τόσο άμεση σύνδεση με την εκλογική πολιτική.
Κατά το Axios, η περίπτωση του Λέοντα ΙΔ΄ ενδέχεται να σηματοδοτεί μια νέα εποχή, στην οποία τα μηνύματα του Βατικανού θα ενσωματώνονται πολύ πιο γρήγορα και άμεσα στις πολιτικές αντιπαραθέσεις των ΗΠΑ.
