Τα τύμπανα του πολέμου ηχούν ξανά στη Μέση Ανατολή και πίσω από τις κλειστές πόρτες της Τεχεράνης φαίνεται να παίζεται ένα σκληρό παιχνίδι εξουσίας. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ των New York Times, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, φέρεται να έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά τη διαχείριση της χώρας στον στενό του συνεργάτη, Αλί Λαριτζάνι, αφήνοντας στο περιθώριο τον μετριοπαθή πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν.
Μυστική «κυβέρνηση πολέμου»
Ο 67χρονος Λαριτζάνι δεν είναι τυχαίο πρόσωπο. Πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και πρώην επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, εμφανίζεται πλέον ως ο άνθρωπος-κλειδί.
Διαχειρίζεται τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις, συντονίζει επαφές με τη Μόσχα και περιφερειακούς συμμάχους, επιβλέπει την καταστολή διαδηλώσεων και σχεδιάζει τη λειτουργία του κράτους σε περίπτωση πολέμου με τις ΗΠΑ.
Το ρεπορτάζ βασίζεται σε μαρτυρίες έξι ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων, μελών των Φρουρών και πρώην διπλωματών, που μίλησαν ανώνυμα για τις εσωτερικές διεργασίες εξουσίας.
Σχέδια διαδοχής και σενάρια επιβίωσης
Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ φέρεται να έχει εκδώσει συγκεκριμένες «οδηγίες επιβίωσης» του καθεστώτος:
• Τέσσερις βαθμίδες διαδοχής για κάθε κρίσιμη θέση
• Έως τέσσερις αντικαταστάτες ανά αξιωματούχο
• Μυστικό κύκλο λήψης αποφάσεων σε περίπτωση διακοπής επικοινωνίας ή δολοφονίας του
Κατά τη διάρκεια πρόσφατης έντασης με το Ισραήλ, όρισε τρεις πιθανούς διαδόχους — όχι όμως τον Λαριτζάνι, καθώς δεν είναι ανώτερος κληρικός, προϋπόθεση για το ύπατο αξίωμα.
Παράλληλα, συγκροτήθηκε νέο Συμβούλιο Εθνικής Άμυνας υπό τον ναύαρχο Αλί Σαμκάνι για τη διαχείριση ενδεχόμενων πολεμικών επιχειρήσεων, αντλώντας διδάγματα από αιφνιδιαστικά πλήγματα που στο παρελθόν είχαν εξοντώσει υψηλόβαθμους Ιρανούς στρατιωτικούς.
Πυραυλικά σχέδια και στρατιωτική κινητοποίηση
Η Τεχεράνη λειτουργεί με την παραδοχή ότι ενδέχεται να δεχθεί αμερικανικά πλήγματα. Οι ένοπλες δυνάμεις έχουν τεθεί σε υψηλή ετοιμότητα, με ανάπτυξη εκτοξευτών βαλλιστικών πυραύλων κοντά στα σύνορα με το Ιράκ και στις ακτές του Περσικού Κόλπου, εντός εμβέλειας ισραηλινών και αμερικανικών στόχων.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο εναέριος χώρος έκλεισε περιοδικά για δοκιμές πυραύλων, ενώ πραγματοποιήθηκε άσκηση που περιλάμβανε προσωρινό αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, κρίσιμου διαύλου για την παγκόσμια ενέργεια.
Σε περίπτωση γενικευμένης σύρραξης, ειδικές αστυνομικές δυνάμεις, μυστικές υπηρεσίες και πολιτοφυλακές Basij προβλέπεται να αναπτυχθούν στις μεγάλες πόλεις με μπλόκα και ελέγχους για αποτροπή εξεγέρσεων ή διείσδυσης ξένων πρακτόρων.
Ποιος κρατά τα ηνία
Η επιρροή του Λαριτζάνι φέρεται να έχει ενισχυθεί θεαματικά. Ταξίδεψε στη Μόσχα για συνομιλίες με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, συναντήθηκε με περιφερειακούς ηγέτες και εμφανίζεται στα κρατικά μέσα ενημέρωσης συχνότερα από τον πρόεδρο.
Ο ίδιος δηλώνει ότι η χώρα «δεν επιδιώκει πόλεμο, αλλά αν της επιβληθεί θα απαντήσει».
Αντίθετα, ο πρόεδρος Πεζεσκιάν εμφανίζεται αποδυναμωμένος. Ακόμη και για ζητήματα όπως οι περιορισμοί στο διαδίκτυο, φέρεται να παραδέχθηκε ότι απαιτείται έγκριση από τον Λαριτζάνι.
Ενδεικτικό της νέας ισορροπίας ήταν περιστατικό κατά το οποίο ο υπουργός Εξωτερικών, δεχόμενος αμερικανική προσέγγιση για το ζήτημα εκτελέσεων διαδηλωτών, απευθύνθηκε πρώτα στον πρόεδρο — ο οποίος τον παρέπεμψε στον Λαριτζάνι.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ διανέμει προσεκτικά την εξουσία και προετοιμάζει το σύστημα για το επόμενο μεγάλο γεγονός: τη διαδοχή ή τον πόλεμο — γνωρίζοντας ότι τα δύο ενδεχόμενα μπορεί να συμπέσουν.
