Η έννοια του “ηλικιωμένου” αλλάζει διαρκώς, καθώς η επιστήμη και η κοινωνία αναθεωρούν συνεχώς τα όρια της ηλικίας και της ενεργής ζωής. Πολλοί αναρωτιούνται: Σε ποια ηλικία θεωρείται ένα άτομο ηλικιωμένο και ποια είναι τα κριτήρια που το καθορίζουν; Ας δούμε τι λένε οι ειδικοί και ποιες είναι οι πιο πρόσφατες επιστημονικές διαπιστώσεις.
Πότε ξεκινά η “τρίτη ηλικία” σύμφωνα με τα διεθνή δεδομένα;
Παραδοσιακά, σε πολλές χώρες – συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας – ένα άτομο θεωρείται ηλικιωμένο από την ηλικία των 65 ετών και άνω. Αυτό το όριο έχει καθιερωθεί κυρίως επειδή αποτελεί την ηλικία συνταξιοδότησης για τη μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων και είναι το σημείο όπου, ιστορικά, παρατηρούνται αυξημένες ανάγκες φροντίδας υγείας και κοινωνικής προστασίας.
Τι δείχνει η επιστήμη για τη γήρανση;
Η σύγχρονη επιστήμη, ωστόσο, επισημαίνει ότι η βιολογική ηλικία ενός ανθρώπου διαφέρει σημαντικά από τη χρονολογική. Δηλαδή, δύο άτομα 70 ετών μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική σωματική και νοητική κατάσταση, ανάλογα με τον τρόπο ζωής, τα γονίδια και την κοινωνική δραστηριότητα. Η επιστημονική κοινότητα πλέον εστιάζει περισσότερο στη λειτουργικότητα και στην αυτονομία του ατόμου παρά σε έναν αυστηρό αριθμό.
Ποια είναι τα διεθνή όρια ηλικίας;
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και πολλές εθνικές στατιστικές υπηρεσίες θεωρούν ως ηλικιωμένους όσους έχουν συμπληρώσει τα 65 έτη. Ωστόσο, αρκετοί επιστήμονες και ειδικοί γηριατρικής υποστηρίζουν πως το όριο αυτό πρέπει να μετατεθεί, αφού οι άνθρωποι σήμερα ζουν περισσότερα χρόνια, με καλύτερη υγεία και υψηλότερη ποιότητα ζωής. Υπάρχουν ήδη χώρες όπου η έννοια της “τρίτης ηλικίας” ξεκινά πλέον στα 70 ή και στα 75 έτη.
Η κοινωνική και ψυχολογική διάσταση της “ηλικιωμένης” ηλικίας
Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι το πότε κάποιος θεωρείται ηλικιωμένος εξαρτάται και από κοινωνικά και ψυχολογικά κριτήρια. Για παράδειγμα, άτομα που παραμένουν ενεργά επαγγελματικά ή κοινωνικά, που αθλούνται και συμμετέχουν σε δράσεις, συχνά δεν αισθάνονται και δεν θεωρούνται ηλικιωμένα, ακόμη κι αν έχουν ξεπεράσει τα 65. Η ενεργός συμμετοχή, η πνευματική διαύγεια και η ανεξαρτησία είναι συχνά πιο σημαντικοί δείκτες από τον αριθμό των ετών.
Τι διαπιστώνουν οι πρόσφατες μελέτες;
Οι σύγχρονες μελέτες επισημαίνουν ότι η υγιής γήρανση είναι δυνατή και εξαρτάται κυρίως από την πρόληψη, την καλή διατροφή, την άσκηση, την ψυχική ευεξία και τη διατήρηση κοινωνικών επαφών. Άτομα που προσέχουν τον εαυτό τους μπορεί να διατηρούν για δεκαετίες τις λειτουργικές τους ικανότητες, ακόμη και μετά τα 70 ή τα 80 χρόνια.
Συμπέρασμα
Η ηλικία στην οποία θεωρείται κάποιος ηλικιωμένος δεν είναι απόλυτη και καθορίζεται τόσο από τα κοινωνικά πρότυπα όσο και από τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα. Αν και τα 65 παραμένουν το πιο συνηθισμένο όριο, η υγιής γήρανση και η παραμονή στην ενεργό ζωή αλλάζουν τα δεδομένα. Η επιστήμη τονίζει πλέον πως δεν είναι η ηλικία στο ημερολόγιο που μετρά, αλλά η ποιότητα ζωής, η αυτονομία και η ψυχική διάθεση του κάθε ανθρώπου.
