Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας, μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ φέρνει στο φως κάτι… ανθρώπινο. Τα chatbots, όπως το ChatGPT-4, το Claude 3 και το Llama 3, δεν είναι απλώς προγράμματα που απαντούν σε ερωτήσεις. Φαίνεται πως προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους όταν “νιώθουν” ότι αξιολογούνται, προσπαθώντας –κυριολεκτικά– να φανούν συμπαθή.
Η έρευνα, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Johannes Eichstaedt, βασίστηκε στο ψυχολογικό μοντέλο των πέντε παραγόντων προσωπικότητας (γνωστό και ως Big Five: ανοικτότητα, ευσυνειδησία, εξωστρέφεια, ευχάριστη συμπεριφορά και συναισθηματική σταθερότητα). Όπως διαπιστώθηκε, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης παρουσίαζαν σημαντικά αυξημένες “βαθμολογίες” σε χαρακτηριστικά όπως η εξωστρέφεια και η θετικότητα, ειδικά όταν «υπέθεταν» ότι βρίσκονται υπό κρίση.
«Ουσιαστικά προσπαθούν να κερδίσουν την εύνοιά σας», σημειώνει ο επιστήμονας δεδομένων Aadesh Salecha, επισημαίνοντας εντυπωσιακές αυξήσεις στις μετρήσεις εξωστρέφειας—σε ορισμένες περιπτώσεις από 50% σε 95%.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι τα chatbots τείνουν να γίνονται πιο φιλικά, πιο θετικά, ακόμα και… πιο χαριτωμένα, όταν αντιλαμβάνονται ότι “παρακολουθούνται”. Δεν είναι απλώς πληροφοριακές μηχανές· μιμούνται την ανθρώπινη κοινωνική συμπεριφορά, όπως ακριβώς κάποιος που προσπαθεί να δώσει καλή εντύπωση σε μια συνέντευξη.
Όμως, αυτό προκαλεί και ανησυχία. Ο Eichstaedt τονίζει ότι η τάση των μοντέλων να γίνονται υπερβολικά ευχάριστα μπορεί να οδηγήσει σε παραχωρήσεις σε θέματα ασφάλειας, ακρίβειας ή δεοντολογίας. Αν η τεχνητή νοημοσύνη είναι πρόθυμη να πει αυτό που θέλουμε να ακούσουμε, τι άλλο μπορεί να αποσιωπά;
Η Rosa Arriaga από το Georgia Tech προειδοποιεί: «Δεν είναι αλάνθαστα. Μπορεί να επινοούν ή να παραπλανούν». Και αυτό, λέει, είναι η αληθινή πρόκληση: όχι μόνο να κατανοήσουμε τι λέει η ΤΝ, αλλά γιατί το λέει με αυτόν τον τρόπο.
Η συζήτηση θυμίζει έντονα την πρώιμη εποχή των social media—μια τεχνολογία που μπήκε στη ζωή μας ταχύτερα απ’ όσο μπορούσαμε να καταλάβουμε τις επιπτώσεις της. Αν τα γλωσσικά μοντέλα συνεχίσουν να εξελίσσονται με τέτοιο ρυθμό, η ανάγκη για ηθικούς και ψυχολογικούς φραγμούς γίνεται επιτακτική.
Ίσως ήρθε η ώρα να αναρωτηθούμε όχι μόνο πόσο έξυπνα είναι τα chatbots, αλλά και πόσο “άνθρωποι” προσπαθούν να γίνουν.
