Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να βρίσκεται μπροστά σε ένα από τα πιο περίπλοκα στρατηγικά διλήμματα της θητείας του: αν, πότε και πώς θα μπορούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες να πλήξουν το Ιράν.
Σύμφωνα με ανάλυση του The Economist, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή έχει φτάσει σε επίπεδα που δεν έχουν καταγραφεί εδώ και πάνω από είκοσι χρόνια. Περισσότερο από το ένα τρίτο των διαθέσιμων αμερικανικών πολεμικών πλοίων βρίσκεται πλέον στην περιοχή, ενώ η συγκέντρωση αεροπλανοφόρων, βομβαρδιστικών και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας δημιουργεί σκηνικό έτοιμο για σύγκρουση.
Με περίπου 200 μαχητικά αεροσκάφη, AWACS, ιπτάμενα τάνκερ, πυραύλους Tomahawk και αντιαεροπορικά συστήματα THAAD και Patriot, η Ουάσιγκτον έχει στα χέρια της ένα πλήρες επιχειρησιακό «οπλοστάσιο». Η παρουσία δεύτερου αεροπλανοφόρου δείχνει ότι δεν πρόκειται απλώς για συμβολική επίδειξη δύναμης, αλλά για προετοιμασία πιθανής παρατεταμένης εκστρατείας.
Τα τεσσερα σεναρια στρατιωτικης δρασης
1. Αποκεφαλισμος της ηγεσιας
Ένα σενάριο θα ήταν στοχευμένο πλήγμα κατά της πολιτικής και θρησκευτικής ηγεσίας, ακόμη και του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Στόχος θα ήταν η αποσταθεροποίηση ή και η επιτάχυνση πολιτικών εξελίξεων στο εσωτερικό. Ωστόσο, η ιστορία δείχνει ότι η εξόντωση ηγετών δεν εγγυάται φιλοαμερικανική μετάβαση — αντίθετα μπορεί να οδηγήσει σε συσπείρωση γύρω από το καθεστώς ή σε χάος.
2. Πληγμα στους φρουρους της επαναστασης
Η άμεση στόχευση του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), του βασικού πυλώνα στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος της Τεχεράνης, θα μπορούσε να αποδυναμώσει την ικανότητα καταστολής και τις περιφερειακές επιχειρήσεις. Όμως το IRGC διαθέτει δίκτυο συμμάχων και εμπειρία σε ασύμμετρες επιθέσεις, άρα τα αντίποινα θα μπορούσαν να είναι πολυμέτωπα.
3. Καταστροφη πυραυλικων και στρατιωτικων υποδομων
Η εκτεταμένη στοχοποίηση βάσεων βαλλιστικών πυραύλων, αποθηκών drones και εγκαταστάσεων εκτόξευσης θα περιόριζε την απειλή προς αμερικανικές βάσεις και συμμάχους όπως το Ισραήλ. Ωστόσο, θα απαιτούσε συνεχείς επιδρομές και θα αύξανε τον κίνδυνο γενικευμένης κλιμάκωσης.
4. Επιθεση στο πυρηνικο προγραμμα
Η επαναφορά στο σενάριο πλήγματος κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων θα επιδίωκε να καθυστερήσει ή να ακυρώσει την πρόοδο του προγράμματος. Όμως οι εγκαταστάσεις είναι διασκορπισμένες και ορισμένες βαθιά θαμμένες, καθιστώντας αναγκαία επαναλαμβανόμενα πλήγματα υψηλής ακρίβειας — με αβέβαιο τελικό αποτέλεσμα.
Η απαντηση της τεχερανης
Η Τεχεράνη διαθέτει σημαντικά μέσα αποτροπής: βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους κρουζ και drones μεγάλου βεληνεκούς που μπορούν να πλήξουν στόχους σε όλη τη Μέση Ανατολή. Θα μπορούσε να στοχεύσει αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο ή να ενεργοποιήσει συμμάχους όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη, ανοίγοντας πολλαπλά μέτωπα.
Πολιτικο και οικονομικο κοστος
Για τον Τραμπ, ένα περιορισμένο πλήγμα ίσως δεν αρκεί για ουσιαστικές παραχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα. Από την άλλη, μια ευρείας κλίμακας επιχείρηση με στόχο αλλαγή καθεστώτος θα μπορούσε να σύρει τις ΗΠΑ σε έναν νέο, μακροχρόνιο πόλεμο — με τεράστιο οικονομικό και πολιτικό κόστος.
Η διατήρηση της παρούσας στρατιωτικής ετοιμότητας είναι ήδη εξαιρετικά δαπανηρή και αποσπά πόρους από άλλες στρατηγικές προτεραιότητες, όπως η Ασία. Αν οι διπλωματικές προσπάθειες αποτύχουν, η πίεση για δράση θα ενταθεί. Όμως η στρατιωτική ισχύς, όσο εντυπωσιακή κι αν είναι, δεν εγγυάται πολιτικό αποτέλεσμα.
Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: πρόκειται για προετοιμασία πολέμου ή για μια μπλόφα ισχύος με στόχο τον εξαναγκασμό της Τεχεράνης σε συμβιβασμό; Η ιστορία της περιοχής δείχνει ότι τα καθεστώτα υπό πίεση συχνά επιλέγουν την αντίσταση — και τότε η κλιμάκωση γίνεται δύσκολο να ελεγχθεί.
